Besin intoleransı yaklaşılmalarını ikiye ayırmak mümkündür; Akut intolerans ve kronik intolerans. İki durumun farklı yansımaları vardır bedende
Kronik İntolerans:
Besin intoleransı (gıda duyarlılığı), vücudun belirli bir besini sindirememesi veya ona karşı alışılmadık bir tepki vermesi durumudur. Besin alerjisinden farklı olarak, genellikle bağışıklık sistemini değil, doğrudan sindirim sistemini etkiler. Birçok hastalığın temelinde o bedene uygun olmayan besinlerin uzun zaman boyunca tüketilmesi sebep olabilir; Kronik yorgunluk, kas ağrıları, eklem ağrıları, sisli beyin, uykusuzluk, tansiyon değişiklikleri, yaşlanmanın hızlanması, fibromiyalji vb…
Hastanın intoleransını belirlemek amacıyla intolerans testleri ve eliminasyon diyetinden faydalanıyoruz.
Besin intoleransı için tek bir “mucizevi” ilaç tedavisi yoktur. Tedavi süreci tamamen kişiselleştirilmiş bir beslenme yönetimine ve yaşam tarzı değişikliklerine dayanır.
- Temel Tedavi Yöntemi: Eliminasyon Diyeti
Besin intoleransının yönetilmesinde “altın standart” kabul edilen yöntem Eliminasyon Diyeti‘dir. Bu süreç, hangi besinlerin semptomlarınıza neden olduğunu tespit etmeyi ve vücudunuzu dinlendirmeyi amaçlar.
Süreç 4 temel adımdan oluşur:
- Hazırlık (Gıda Günlüğü): Bir uzman diyetisyen eşliğinde, tükettiğiniz tüm besinleri ve sonrasında oluşan şikayetleri (şişkinlik, ağrı, yorgunluk vb.) içeren bir günlük tutulur.
- Eliminasyon (Çıkarma): Şüpheli olan tüm gıdalar (genellikle süt ürünleri, gluten, şeker, yumurta gibi yaygın tetikleyiciler) 2-6 hafta boyunca beslenmeden tamamen çıkarılır.
- Provokasyon (Geri Ekleme): Semptomlar geçtikten sonra, çıkarılan besinler 3 günlük aralarla ve az miktarlarla teker teker diyete geri eklenir. Bu sırada vücudun verdiği tepkiler izlenir.
- Kişiselleştirilmiş Plan: Hangi besinin rahatsızlık verdiği netleştikten sonra, uzman eşliğinde o besinin diyetten çıkarıldığı veya tolere edilebilecek kadar sınırlandırıldığı sürdürülebilir bir beslenme planı oluşturulur.
- Semptomatik Destek
İntoleransın kendisi için bir ilaç bulunmasa da, oluşan şikayetleri azaltmak için doktor kontrolünde şu destekler uygulanabilir:
- Enzim Destekleri: Örneğin, laktoz intoleransı olan kişilerde laktaz enzimi takviyeleri, sindirimi kolaylaştırmak için kullanılabilir.
- Bağırsak Sağlığını Destekleme: Probiyotik ve prebiyotik takviyeleri ile bağırsak mikrobiyotası güçlendirilerek sindirim kapasitesi artırılabilir.
- İlaçlar: Sadece oluşan gaz, ağrı veya şişkinlik gibi semptomları hafifletmek için doktor tarafından önerilen bazı ilaçlar kullanılabilir.
- Diğer Yaklaşımlar (Tamamlayıcı Tıp)
Akut Gıda intoleransı,
Gıda intoleransı genellikle belirli bir gıda maddesinin tüketilmesinden sonra, genellikle birkaç saat veya gün sonra semptomlar ortaya çıkar. Bu semptomlar kişiden kişiye değişebilir ve genellikle hafif ila orta düzeydedir.
Gıda intoleransının belirtileri arasında şunlar bulunabilir:
- Karın ağrısı ve kramplar
- Hazımsızlık ve şişkinlik
- İshal veya kabızlık
- Mide bulantısı ve kusma
- Baş ağrısı
- Deri döküntüleri veya kaşıntı
- Halsizlik ve yorgunluk
Kronik gıda intoleransı, belirli bir gıda maddesine karşı uzun süreli ve sürekli olarak devam eden intolerans durumunu ifade eder. Bu durum, besin maddesinin uzun süre belirli bir gıda maddesinin tüketilmesinden sonra, sürekli olarak semptomların ortaya çıkmasıyla karakterizedir.
Kronik gıda intoleransının neden olabileceği bazı olumsuz etkiler:
- Sindirim Sorunları: Kronik gıda intoleransı, sindirim sistemi üzerindeki en belirgin etkilerden biridir.
- Karın ağrısı,
- Hazımsızlık,
- Şişkinlik,
- Gaz
- İshal
- Huzursuz bağırsak
Malabsorpsiyon: Kronik gıda intoleransı, belirli besin maddelerinin vücut tarafından yeterince emilmesini engelleyebilir. Bu durum, besin maddelerinin yetersiz emilimine ve besin eksikliğine neden olabilir.
Besin Eksikliği: Uzun süreli olarak belirli gıda maddelerinden kaçınma veya bunlara karşı toleranssızlık durumu, besin eksikliğine yol açabilir. D vitamini, demir eksikliği, B12 ve diğer birçok vitamin mineral eksiklikleri, protein eksikliği gibi…
Bağışıklık Sistemi Reaksiyonları: Kronik gıda intoleransı, bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkilere sahip olabilir ve inflamatuar reaksiyonlara neden olabilir.
- Kronik inflamatuar (Romatizmal) hastalıklar,
- Histamin intoleransı vb…
Genel Sağlık Sorunları: Kronik gıda intoleransı yaşam kalitesini ve genel sağlık durumunu etkileyen birçok hastalığa neden olabilir.
- Enerji eksikliği,
- Kronik yorgunluk,
- Baş ağrısı,
- Cilt problemleri,
- Kilo değişiklikleri
- Genel sağlık sorunları gibi …
Bu nedenle, kronik gıda intoleransı olan bireylerin semptomlarını yönetmek ve beslenme ihtiyaçlarını karşılamak için uygun bir diyet planı ve yönetim stratejileri geliştirmeleri önemlidir.